MÙA PHỤC SINH – NGHĨ VỀ NIỀM HY VỌNG CỦA NGƯỜI TRỘM LÀNH
‡ † ‡
Nhắc đến người trộm lành quả là hiếm hoi, Tin Mừng chỉ thuật lại cho chúng ta là có hai tên gian phi cùng chịu đóng đinh với Chúa. Người trộm lành chiếm rất ít ḍng chữ trong Tin Mừng, chỉ vỏn vẹn bốn câu trong Tin Mừng Luca (Lc 23,39-43); một câu trong Tin Mừng Matthêu (Mt 27,38); và nửa câu trong Tin Mừng Máccô (Mc 15,27); không một lời nào trong Gioan. Với thánh sử Luca, Tin Mừng của ngài luôn ca ngợi ḷng nhân từ của Chúa, những người nghèo khổ, tội lỗi, bé mọn lại có vị trí ưu tiên trong tác phẩm của ngài. Cũng chính tên trộm này đă được Luca cho cái tên bất hủ là “người trộm lành”.
Khi chúng ta muốn viết về người trộm lành quả thật rất là khó khăn. Tin Mừng chẳng nói ǵ về ông, mà trong truyền thống Giáo Hội Công Giáo cũng không thấy nhắc ǵ về ông. Chỉ có các Giáo Hội Đông Phương th́ một vài nơi c̣n nhắc đến người trộm lành. Giáo Hội Đông Phương Chính Thống đă dành một vị trí xứng đáng cho người trộm lành. Trong các thánh đường của họ, chân dung người trộm lành được vẽ lên các cửa dẫn lên cung thánh. Trên một vài bức tranh gỗ, người ta nh́n thấy trong khi Chúa Phục Sinh đang giải cứu những người công chính của thời Cựu Ước th́ trên Thiên Đàng c̣n trống vắng, chỉ có một ḿnh ông ta, người trộm lành. Chúa Giêsu đang giúp Ađam chỗi dậy ra khỏi mồ, Evà đang quỳ mọp, đôi tay đang hướng về Đấng Cứu Thế, trong khi các ngôn sứ đang diễu hành, trên tay cầm những biểu ngữ có ghi những lời tiên đoán nổi tiếng nhất của ḿnh – đi đầu có Thánh Gioan Tiền Hô, th́ người trộm lành đă ở sẵn trên đó, trước mọi người hết thảy, giữa cây cối tượng trưng cho Thiên Đàng. Ông đă không có thời giờ khoác chiếc áo cưới của những người được tuyển chọn, vẫn c̣n đóng chiếc khố của người tử tội, nhưng giờ nó có một màu trắng lóa mắt [1]. Thử hỏi điều ǵ đă làm cho ông ta được ưu tiên như thế ? Đó không phải là những ǵ mà Chúa Giêsu đă hứa ban cho ông ta sao ? Chỉ một lời nguyện đơn sơ thôi, một lời nguyện đă đưa ông tức khắc đi vào vinh quang. Luca thuật lại : Một trong hai tên gian phi bị treo trên thập giá cũng sỉ vả Người : “Ông không phải là Đấng Kitô sao ? Cứu ḿnh đi xem nào và cứu chúng tôi với !” nhưng tên kia mắng nó “mầy đang chịu chung một h́nh phạt, vậy mà cả Thiên Chúa mầy cũng không biết sợ sao ? Chúng ḿnh chịu như thế này là đáng kiếp, v́ xứng với việc đă làm, chứ ông này đâu có làm điều ǵ trái”. Rồi y thưa với Chúa Giêsu “Ông Giêsu ơi, khi Ông vào Nước của Ông, xin nhớ đến tôi”. Chúa Giêsu đáp “Tôi bảo thật anh, hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên Thiên Đàng”(Lc 23,33-43). Người trộm lành đă có một cuộc chuyện tṛ với Chúa trong niềm tin, ông tin rằng người đang cùng chung cảnh ngộ với ông là Thiên Chúa. Từ đó ông đă tŕnh bày những tâm sự, ước nguyện của ông là được Ngài nhớ đến khi Ngài vào Nước của Ngài.
Ngày nay, khi đặt lại vấn đề hy vọng th́ người trộm lành này quả là một chứng nhân tuyệt vời. Từ trên cây thập tự, người trộm lành đă tuyên xưng đức tin của ḿnh và đặt trọn niềm hy vọng vào Đấng mà ông đă tuyên xưng niềm tin ấy. Thánh Toma Aquino đă đưa ra bốn điều kiện để xét niềm hy vọng [2] và chúng ta thử xem nơi người trộm lành niềm hy vọng của ông ta như thế nào : Hy vọng được Chúa nhớ đến khi Ngài vào Nước của Ngài và hy vọng sớm được cùng ở với Chúa trên Thiên Đàng. Đó là một hy vọng hướng tới một điều thiện hảo. Cũng chính điều thiện hảo này mà người trộm lành chẳng c̣n sợ hăi ǵ khi phải đối diện với cái chết. C̣n nữa, hy vọng này hướng đến tương lai, điều mà người trộm lành hy vọng là “Nước Thiên Chúa và được ở nơi ấy”. Ông ta biết rằng điều mà ḿnh đang van xin và hy vọng như thế quả là một điều không phải dễ dàng, nhất là đối với ông -“một người trộm cướp”. Hy vọng này quả thật khó khăn đối với người trộm lành, nhưng không thể không đạt được, người trộm này đă đặt hết niềm tin và ḷng trông cậy khi thốt lên lời van xin. Có thể nói niềm tin vào Đấng đang cùng chịu đóng đinh với ḿnh và hy vọng như thế không phải là chuyện đơn giản đối với con người, nhất là trong hoàn cảnh như người trộm lành. Ông tin Đấng duy nhất có thể cứu ông là đây, từ đó ông càng thêm hy vọng, mà càng hy vọng th́ càng làm cho đức tin xác tín hơn, v́ đức tin là bản chất của hy vọng. Nếu tin mà không đưa đến hy vọng coi như đức tin chết, hy vọng mà không tin điều đó thật vô ích. Hy vọng tiếp nối đức tin, nhờ đức tin hy vọng lănh nhận cùng đích của ḿnh. Đức tin, một hồng ân Thiên Chúa ban cách nhưng không cho con người, đồng thời cũng phú bẩm vào con người ấy một niềm hy vọng để đưa đến điều thiện hảo. Người trộm lành đă đặt hết niềm tin và hy vọng khi thốt lên lời van xin : “Ông Giêsu ơi, khi Ông vào Nước của Ông, xin nhớ đến tôi” (Lc 23,42). Trong tất cả các lời nguyện của con người mà Tin Mừng thuật lại cũng như từ các gương thánh nhân để lại, không có một lời nguyện nào hoàn hảo cho bằng lời nguyện của người trộm lành này.
Có thể nói là đến nước này, người trộm lành không c̣n ǵ để mà hy vọng, cũng như không c̣n ai có thể là người để ông hy vọng ngoài một ḿnh Đấng cùng chịu treo với ông. Mỗi chữ ông thốt ra thật nặng kư, không thay thế được. Ông tin rằng đây là Thiên Chúa, Người duy nhất có thể cứu ông và rồi ông thốt lên danh xưng “Giêsu” thật chính xác, v́ “không có một danh nào khác nhờ vào đó mà được cứu độ”(Cv 4,12). Người trộm lành đă gọi với tất cả niềm xác tín, mặc cho đám đông ngạo nghễ Giêsu. Đi sau niềm xác tín vào danh Giêsu là cả một niềm hy vọng “xin nhớ đến tôi” cùng với tấm ḷng xám hối ăn năn “chúng ta chịu như thế này là đích đáng, v́ xứng với việc đă làm (Lc 23,41).
Thế nhưng, niềm hy vọng chưa hẳn dừng lại ở đó, nó thật sự chưa trọn vẹn mà chỉ là hy vọng sẽ được cứu. Nền tảng của hy vọng chính là sự trung tín của Thiên Chúa, v́ hy vọng dựa trên lời hứa của Thiên Chúa, nhất là những lời hứa chưa được thành tựu : “Tôi bảo thật với anh, hôm nay, anh sẽ được ở với Tôi trên Thiên Đàng” (Lc 23,43). Từ lời hứa này người trộm lành biết là ḿnh sẽ được cứu, nhưng mà vẫn chưa, vẫn c̣n phải hy vọng, hy vọng đến cái ngày mà Chúa đă hứa “ngay hôm nay”, ngày sẽ được ở cùng Chúa trên Thiên Đàng.
Niềm hy vọng của chúng ta ngày hôm nay cũng thế. Chúa Giêsu đă Phục Sinh, đă hoàn tất công tŕnh cứu chuộc, hoàn tất lời hứa ban ơn cứu độ. Chính lúc này đây chúng ta đă và đang được cứu độ, ấy thế mà vẫn chưa được cứu độ, vẫn c̣n phải chờ. Hy vọng của chúng ta hôm nay là ngày Chúa đến, ngày cánh chung, ngày Chúa Giêsu hoàn tất lời hứa và con người sẽ được sống dồi dào. Chúa Giêsu Phục Sinh hoàn tất lời hứa cũng đồng thời khai mở lời hứa. Những ǵ Chúa đă nói khi c̣n đang rao giảng th́ nay đă được ứng nghiệm. Lời hứa ngày cánh chung đă mang đến cho ta niềm hy vọng, lời hứa này giúp con người ra khỏi hiện sinh đau buồn. Tương lai Phục Sinh là lời hứa khi c̣n nằm trong thập giá và cái chết. Chính giữa thập giá và cái chết, phục sinh mới có ư nghĩa và được mong chờ. Bao lâu lời hứa chưa được thực hiện trọn vẹn, bấy lâu đau khổ vẫn c̣n. Đấy là điều khi nói chúng ta đang được cứu độ mà vẫn chưa được cứu độ.
Thật là ư nghĩa trong mùa Phục sinh khi nh́n lại mẫu gương hy vọng của người trộm lành, vị chứng nhân đầu tiên của niềm hy vọng, một lời hứa Thiên Đàng cho con người qua vị chứng nhân này. Đây cũng là một kinh nghiệm quư giá cho con người hăy đặt hết niềm tin và cậy trông vào Thiên Chúa. “Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Ngài” “Jesus I trust in you”.
[1] JACQUES LOEW, Những gương mặt vĩ đại về đời sống cầu nguyện, trang 18, thư viện Đại Chủng Viện Thánh Giuse Sài G̣n.
[2] NGUYỄN VĂN TRINH, Thần học hy vọng, NXB Tôn Giáo, p 144
Chủng sinh Nguyễn Thành Danh